Hızlı Arama Robotu
Hızlı Arama Robotu
Özellik-faktör kuramında mesleki danışma süreci

Özellik-faktör kuramında mesleki danışma süreci

  • Ana Sayfa
  • MAKALE
  • Özellik-faktör kuramında mesleki danışma süreci

Özellik-faktör kuramında mesleki danışma süreci, genel olarak öncelikle danışanın hangi kategoriye girdiğinin belirlenip ona uygun bir eylem planı geliştirme olarak tanımlanır. Bu süreç 6 aşama içerir:

  1. Analiz Etme-Çözümleme (Analysis): Danışan hakkında gerekli bilgi toplamak için görüşmeler yapılır. Ayrıca çeşitli ölçekler/testler uygulanarak danışanın yetenekleri, ilgileri, güdüleri, fiziksel sağlık, duygusal dengesi, ailesel geçmişi, bilgi düzeyi, eğitimsel geçmişi ve diğer bilgiler çeşitli kaynaklardan toplanarak bir araya getirilir.
  2. Sentez-Bütünleştirme (Synthesis): Danışana ilişkin bir öngörü geliştirebilmek için toplanan verilerin bütünleştirildiği, düzenleme yoluyla bireyin özgün örüntüsünün ortaya koyulduğu aşamadır.
  3. Tanı-Teşhis (Diagnosis): Bu aşama, somut veriler ve klinik tahminlere dayanarak, danışanın meslek seçimi problemini etkileyen etmenlere ilişkin verilerin eleştirel bir değerlendirmesinin yapıldığı aşamadır.
  4. Tahmin-Öngörü (Prognosis): Danışana ilişkin verilerin değerlendirilmesine bağlı olarak problemin nasıl gelişeceğine yönelik bir öngörünün oluşturulduğu aşamadır. Üçüncü aşama ile birlikte gelişen bir aşama olarak düşünülebilir. Bu aşama, danışanın problemine alternatif çözümlerin ortaya konmasını da içerir. Danışanın seçenekleri görmesi sağlanır.
  5. Danışma Sağlama (Counseling): Danışma yardımı, danışana şimdi ve gelecekte problemini çözebilmesinde kişisel ve dış kaynakların harekete geçirilmesi ve organize edilmesini içerir. Danışman, bireyin eğitsel veya mesleki seçimlerinde olumlu ve olumsuz yönleri (avantaj ve dezavantajları) ortaya koymaya yardımcı olur. Seçim sürecini güçleştiren ya da kolaylaştıran etmenleri gösterir. Tüm bu yönleri değerlendirerek uygun seçimi gösterir ve bunun nedenlerini açıklar.
  6. İzleme (Follow-up): Danışma sürecinin sonucunu ve etkinliğini izleyip değerlendirme aşamasıdır. Danışanda benzer sorunlar yaşadığında yardım sağlanır.

Bu aşamalara bakıldığında danışmanın rolü bir tıp doktoru gibidir. Sanki bir tedavi yöntemi önerme, uygulama ve izleme gibidir. Danışmanın aktif olduğu güdümlü bir yaklaşımdır (klinik yaklaşım- tıbbi model olarak da adlandırılabilir). Danışman, geniş bir kaynak çeşitliliğinden yaralanır ve bu bilgilerin çoğunu her danışan için kullanır. Analiz aşamasında okul kayıtları, görüşmeler, öznel değerlendirmelerden (sübjektif veriler de dâhil) yararlanılır. Ayrıca objektif veri toplamak için testler de kullanılır. Danışmanın tüm bu verileri bütünleştirme ve yorumlama becerisi olması gereklidir. Danışanın bu değerlendirmelere dayanarak mesleki seçime ilişkin sunulan planı kabul etmesini sağlamaya çalışır. Toplanan verileri, danışanın seçiminin geçersizliğini kanıtlamak, gösterilen alternatifin kabul edilmesini sağlamak için kullanır (kanıt çürütme).

Danışan da bu sürece aktif olarak katılır. Williamson, bu yaklaşımı ile danışmanı, durumun saptanması, danışanın kendini anlamasını geliştirme de, seçime yönelik tavsiyede bulunma ya da plan yapmada, uygulamada (yürütmede) ve gerektiğinde danışanın başka kişilere refere edilmesinde sorumluluk alan kişi olarak görür. Bunları yapmak için danışman ikna edici, açıklayıcı ya da direktif verici olmalıdır.

Bu yaklaşımda, danışmadan beklenen yarar, danışanın hâlihazırdaki (şu anki) mesleki probleminin çözümüdür. Ancak izleme sürecinde gerekli uyarlamalar veya yeni öneriler geliştirilebilir. Thompson’un (1954) belirttiği gibi bir problemin çözümü, bireyin gelecekte problemlerinin çözümüne katkıda bulunacak ve giderek bireyin kendini yönetmedeki yeterliliğini artıracaktır.

Danışman, bir uzman, bir otorite olarak danışana bazı çözüm yolları önerebilir. Ancak danışan da kendisine önerilen yollardan birini seçmekte özgürdür.

Kaynak:  Özellik-Faktör ve Holland’ın Kuramı (Binnur Yeşilyaprak)

Özellik-faktör kuramında mesleki danışma süreci YAPILAN YORUMLAR